Diploması tanınmadı, kasap dükkânı açtı, sonra KPN'e şirket sattıHis diploma wasn't recognised, so he opened a butcher's shop. Then he sold a company to KPN
Türkiye'den getirdiği muhasebe diploması Hollanda'da bir işe yaramadı. Lahey'de kasap oldu, sonra çay ocaklı bir telefon dükkânı açtı. Birkaç yıl sonra Hollanda'nın en zengin 500 kişisi listesine giren ilk Türk'tü.His Turkish accounting diploma counted for nothing in the Netherlands. He became a butcher in The Hague, then opened a phone shop with a tea room. A few years later he was the first Turk on the list of the Netherlands' 500 richest people.
Bir dosya düşün. İçinde Türkiye’de alınmış bir muhasebe diploması var. Sahibi onu Hollanda’da bir masanın üzerine koyuyor ve karşısındaki memur başını sallıyor: bu burada geçmez.
Yurt dışında okuyan, ya da okuyup orada kalmak isteyen herkesin kâbusu bu. Celal Oruç için ise bir başlangıç oluyor.
Hesap makinesinden kasap bıçağına
Celal Oruç okulunu Türkiye’nin güneyinde bitiriyor. Hollanda’ya, babası gibi pek çok Türk’ün yaptığı yolculuğu yapıyor. Babası bir misafir işçi, yani 60’lı ve 70’li yıllarda Avrupa’nın fabrikalarına çalışmak için gelen kuşaktan.
Oğlunun planı farklı. Muhasebeci olarak çalışmak istiyor. Ama Türk diplomaları Hollanda’da tanınmıyor.
Burada bir dur. Çoğu insan bu noktada iki yoldan birini seçer. Ya diplomasını tanıtmak için yıllarca yeniden okur ya da eline geçen ilk işe razı olur. Oruç üçüncü bir şey yapıyor: Lahey’de bir mahalle kasabı açıyor.
Muhasebeciden kasaba. Kulağa bir düşüş gibi geliyor. Ama kasap dükkânı, ona hiçbir üniversitenin öğretemeyeceği bir şeyi öğretiyor: müşterisini tanımayı.
Çay ocağı olan telefon dükkânı
Sonraki adımı daha da ilginç. Bir telefon dükkânı açıyor, içine de bir çay ocağı koyuyor.
Bu ikilinin ne demek olduğunu Hollanda’da yaşayan her Türk bilir. Telefon dükkânları o yıllarda gurbetçilerin memleketi aradığı, çay içip sohbet ettiği yerlerdi. Ve yurt dışını aramak pahalıydı.
Oruç’un bir sonraki işi, tam da bu dükkânın içinden çıkacak.
Ortel
2005’te, Türk müşterilere yönelik bir cep telefonu operatörü kuruyor. Şirketin adı sonra Ortel Mobile oluyor.
Ortel’in kendi şebekesi yok. Sanal bir operatör: başka telekom şirketlerinin şebekesini kiralıyor ve üzerine kendi hizmetini satıyor. Ürünü basit: ön ödemeli hat, yurt dışını ucuza arama. Reklamlarını televizyonda değil, mahalle marketlerinde ve camilerde yapıyor. Yani müşterisinin gerçekten bulunduğu yerde.
Göçmen müşteriler telekom dünyasında bir niş pazar olarak görülüyordu. Oruç ise bu nişi içeriden tanıyordu: kasap tezgâhından ve çay ocağından.
Bir milyon müşteri
Büyüme hızlı oluyor. 2008’e gelindiğinde Ortel Mobile, Hollanda, Belçika ve Almanya’da yaklaşık bir milyon müşteriye ulaşmış. Lahey, Anvers ve Düsseldorf’ta ofisleri ve 56 çalışanı var.
Mart 2008’de Hollanda’nın en büyük telekom şirketi KPN, Ortel’in çoğunluk hissesini satın alıyor. Ocak 2010’da da kalan yüzde 35’i alıp şirketin tamamına sahip oluyor. Satış bedelleri açıklanmıyor.
KPN anlaşmasının yapıldığı 2008’in sonunda, Hollanda’nın en zenginlerini sıralayan Quote dergisi, servetini yaklaşık 71 milyon euro tahmin ederek Oruç’u listesine alıyor. Quote 500’e giren ilk Türk o. Bir yıl sonra derginin servet tahmini 85 milyon euroya çıkıyor.
Diploması tanınmayan muhasebeci, artık zenginler listesinde.
Parayı nereden kazandı?
Başkalarının niş diye gördüğü bir müşteri grubunu merkeze koydu. Onlara reklamı televizyonda değil, gittikleri markette ve camide yaptı. Ne istediklerini biliyordu, çünkü yıllarca onların arasında çalışmıştı.
Bir de şebeke kurmadı. Başkasının altyapısını kiraladı, kendi bilgisini üstüne koydu. Bu sayede devasa yatırımlara girmeden büyüyebildi. Sonunda da şirketini, o altyapının sahibine sattı.
Senin dükkânın
Belki senin diploman da bir gün bir masada geri itilecek. Belki planladığın iş olmayacak.
Celal Oruç’un hikayesi şunu söylüyor: o an bir son değil. Kasap dükkânında, çay ocağında, herkesin küçümsediği bir işte, hiçbir kitapta yazmayan bir bilgi biriktiriyorsun. Müşterini tanıyorsun.
Başkalarının niş dediği o insanlar, senin ilk bir milyon müşterin olabilir.
Celal Oruç went to school in southern Turkey and came to the Netherlands hoping to work as an accountant. His Turkish diplomas were not recognised. So he opened a neighbourhood butcher's shop in The Hague.
Later he opened a phone shop combined with a tea room. In 2005 he founded a mobile operator aimed at migrant customers, which became Ortel Mobile: a virtual operator renting network capacity and selling prepaid service, mostly for cheap calls abroad. It advertised in neighbourhood supermarkets and mosques.
By 2008 Ortel had around one million customers in the Netherlands, Belgium and Germany. In March 2008 KPN bought a majority stake, and in January 2010 it took over the rest. In late 2008 Quote listed Oruç as the first Turk in its Quote 500 ranking of the richest people in the Netherlands.
Kapı kapandığında, kapının önünde bekleyen müşteriyi gör. Oruç'un müşterisi, dükkânına her gün telefon etmek için gelen göçmenlerdi.When a door closes, look at the customers standing outside it. Oruç's customers were the migrants who came into his shop every day to make a phone call.