Ceplerinde 1.600 gulden vardı, batmak üzere olan şirketi borcuyla birlikte aldılarThey had 1,600 guilders between them and took over a failing company, debts and all
Biri lastik fabrikasında işçiydi, diğeri ODTÜ'yü yarıda bırakıp gelmişti. Kapı kapı tencere sattıkları şirket batmak üzereyken, borcunu üstlenip şirketi devraldılar.One was a factory worker, the other had dropped out of university in Ankara. When the cookware company they sold door to door was about to go under, they took it over, debts and all.
Bir masa düşün. Bir tarafta batmak üzere olan bir şirketin yöneticileri. Önlerinde yaklaşık 450 bin gulden borç ve kapanma kararı.
Masanın öbür tarafında iki Türk kardeş. İkisinin cebindeki para toplasan yaklaşık 1.600 gulden.
Yöneticiler bir teklif yapıyor: borcu üstlenirseniz şirket ve fabrika sizin.
Kardeşler evet diyor.
Kars’tan Hollanda’ya
Hikayenin başı 1980’e uzanıyor. Turgut Torunoğulları, 1958’de Kars’ın Susuz ilçesine bağlı Erdağı köyünde doğmuş. 21 yaşında, yeni evliyken Hollanda’ya geliyor.
Altı ay boyunca düzenli bir iş bulamıyor. Başvurduğu bir lastik fabrikası onu geri çeviriyor, çünkü Hollandaca bilmiyor. Turgut ücretsiz bir Hollandaca kursuna yazılıyor, sonra aynı fabrikanın kapısını yeniden çalıyor. Bu sefer işe alınıyor.
Burada bir dur. Reddedildiğin kapıya, eksiğini tamamlayıp geri dönmek. Hikayenin geri kalanı bu davranışın tekrarı gibi.
Tencereci
Sonraki yıllarda Turgut paslanmaz çelik mutfak ürünleri satmaya başlıyor. Kapı kapı. Hollanda’da adı bir süre sonra “tencereci”ye çıkıyor.
Kapı kapı satış, dünyanın en zor işlerinden biridir. Her gün onlarca kez reddedilirsin. Ama bir şeyi de herkesten iyi öğrenirsin: insanlar neyi neden alır, neyi neden almaz.
1988’de küçük kardeşi Erdal da geliyor. Erdal, ODTÜ Gıda Mühendisliği’nin üçüncü sınıfında okulu bırakıp Hollanda’ya işçi olarak gitmeye karar veriyor. Önce birkaç ay stajyer olarak çalışıyor.
Borçla gelen şirket
2007’de basına yansıyan anlatıma göre, Turgut’un pazarlamacı olarak çalıştığı tencere şirketi o dönem zor durumdaydı. Borcu yaklaşık 450 bin guldene ulaşmış, kapanma noktasına gelmişti. Yönetim, borcu üstlenmeleri karşılığında şirketi ve fabrikayı kardeşlere devretmeyi teklif etti.
Ellerindeki para, borcun yanında devede kulak. Ama ellerinde başka bir şey var: bu ürünü kapı kapı satmayı biliyorlar.
Teklifi kabul ediyorlar.
Edelstaal
Şirketin adı Edelstaal Group oluyor. Hollandaca “paslanmaz çelik” demek. Merkez, Hollanda’nın güneyindeki Den Bosch. Ürünler ise sıradan tencere değil: 2007’deki haberlere göre bir set yaklaşık 2.000 euroya satılıyor, bazı parçalar için müşteriler 40 gün sıra bekliyor.
Satış modeli, kapı kapı satışın büyümüş hali: ürünler mağazada değil, randevuyla evlerde satılıyor. 2007’de şirketin Avrupa’da yaklaşık 1.400 satış elemanı var. Üretim İtalya’da, bir İtalyan aileyle yarı yarıya ortak kurulan fabrikada yapılıyor. 1992’de diğer kardeşler Ertan ve Aykut da işe katılıyor ve İsviçre ile Avusturya pazarları açılıyor.
Tencereler Hollanda’dan Japonya’ya, Meksika’dan Avustralya’ya kadar onlarca ülkede satılıyor. 2007’de açıklanan rakama göre şirketin AB içindeki cirosu 110 milyon euroyu geçmiş.
Sonra aile turizme açılıyor: Fethiye, Marmaris ve İçmeler’de Orka adıyla oteller, İstanbul’da bir otel. Turgut Torunoğulları, Hollanda Türk İş Adamları Derneği’nin başkanlığını da yapıyor.
Parayı nereden kazandılar?
İki şeyden. Birincisi, ucuz bir şirket aldılar. Borçlu, batmak üzere, kimsenin istemediği bir şirket. Hamdi Ulukaya’nın Kraft’ın kapattığı fabrikayı almasına benziyor. Başkalarının vazgeçtiği yerde fırsat gördüler.
İkincisi, satmayı biliyorlardı. Pahalı bir ürünü, evinde oturan bir aileye, yüz yüze anlatarak satmak. Bu bir beceri ve bu beceriyi kapı kapı dolaşarak, reddedile reddedile öğrendiler. Şirketi büyüten modelin temelinde de bu beceri vardı.
Senin kapın
Bugün Amsterdam’da, Rotterdam’da part-time çalışan binlerce Türk öğrenci var. Kafede, depoda, kurye olarak. Çoğu bu işleri geçici bir zorunluluk olarak görüyor.
Torunoğulları’nın hikayesi başka bir şey söylüyor: o işin içinde ne öğrendiğine bak. Turgut, kapı kapı tencere satarken bir şirketin nasıl kurtarılacağını öğreniyordu. Sadece bunu henüz bilmiyordu.
Belki bir gün, çalıştığın yerin yöneticileri senin karşına oturup bir teklif yapacak. O gün hazır ol.
Turgut Torunoğulları was born in 1958 in a village in Kars and came to the Netherlands in 1980, aged 21. A tyre factory first turned him down because he spoke no Dutch; he took a free language course, went back and got the job. Later he began selling stainless steel cookware door to door.
In 1988 his younger brother Erdal dropped out of food engineering at METU in Ankara and joined him. According to a 2007 report, the cookware company Turgut worked for was about 450,000 guilders in debt and close to shutting down. Management offered the brothers the company if they took on the debt. They had roughly 1,600 guilders. They said yes.
By 2007 Edelstaal Group, headquartered in Den Bosch, reported more than 110 million euros in EU sales, with around 1,400 sales staff selling premium cookware sets by appointment in homes across many countries.
Herkesin kaçtığı bir şirketin içini en iyi, o şirketin ürününü kapı kapı satan bilir.Nobody knows a failing company better than the person who sells its products door to door.