13 Kasım 2026 CumaFriday, 13 November 2026
AraSearch
Abone olSubscribe
Dünyaya Türkçe bakış · AmsterdamThe world, in Turkish · Amsterdam

Plak tutkusundan müzik devineFrom a record obsession to a music giant

Ailenin dişçisinden alınan 10 bin dolar, bir otel odası ve 15 bin plaklık bir koleksiyon. Büyükelçinin oğlu, Amerika'nın görmezden geldiği müziği nasıl ana akıma taşıdı?A diplomat's son turned his love of jazz records into one of the most influential record labels in the world.

2 dk okuma2 min read

1947, New York. Yirmi dört yaşında bir genç, ailesinin dişçisinin karşısında oturuyor. Ağzı açık değil, aksine konuşuyor. Bir plak şirketi kurmak istiyor ve bunun için paraya ihtiyacı var.

Dişçinin adı Vahdi Sabit. Gencin adı Ahmet Ertegün. Sabit, 10 bin dolar yatırım yapmayı kabul ediyor.

O 10 bin dolar, dünyanın en etkili plak şirketlerinden birinin başlangıç sermayesi olacak.

Büyükelçinin oğlu

Ahmet Ertegün 1923’te İstanbul’da doğuyor. Babası Münir Ertegün, Türkiye’nin Amerika’daki ilk büyükelçisi. Aile Washington’a yerleşiyor ve iki kardeş, Ahmet ile Nesuhi, bir saplantı geliştiriyor: caz ve blues plakları.

Saplantı kelimesi abartı değil. İki kardeşin koleksiyonu 15 binin üzerinde plağa ulaşıyor.

1944’te babaları ölüyor. Annesi ve kız kardeşi Türkiye’ye dönüyor. Ahmet ile Nesuhi kalıyor. Ahmet Georgetown’da yüksek lisans yaparken Washington’ın müzik dünyasının içine giriyor.

Bir düşün: Türkiye’nin büyükelçisinin oğlu, ırk ayrımının sürdüğü bir Amerika’da, siyahi müzisyenlerin müziğine âşık.

Otel odasından plak şirketi

Ekim 1947’de, dişçi beyden aldığı parayla ve bir diş hekimliği öğrencisi olan Herb Abramson’la birlikte Atlantic Records’u kuruyor. Abramson da kendi payı olarak 2.500 dolar koyuyor.

İlk ofisleri Manhattan’daki Ritz Oteli’nde bir oda. Pahalı geliyor. Hemen daha ucuz bir yere, Jefferson Oteli’ndeki bir odaya taşınıyorlar.

İlk kayıtlar Ocak 1948’de çıkıyor. İlk gerçek hit ise bir yıl sonra geliyor: Stick McGhee’nin “Drinking Wine, Spo-Dee-O-Dee” şarkısı. Yaklaşık 400 bin satıyor ve R&B listesinde ikinci sıraya yükseliyor.

Ters yazılmış bir isim

Ertegün sadece patron değil. Şarkı da yazıyor. Ama kendi adıyla değil. Soyadını tersten yazıyor: A. Nugetre. Times Square’deki kayıt kabinlerinde demo kaydediyor, sonra bunları düzenlemecilere ve müzisyenlere veriyor. Big Joe Turner’ın “Chains of Love” şarkısı bunlardan biri.

Sonraki on yıllarda Atlantic’in kapısından geçen isimler bir müzik tarihi kitabının içindekiler sayfası gibi: Ray Charles, Aretha Franklin ve sonra Rolling Stones. Ertegün, Rock and Roll Onur Listesi’nin kurucularından biri oluyor.

Parayı nereden kazandı?

Ertegün’ün avantajı paraydı demek kolay olurdu. Ama değildi, parayı dişçiden borç aldı.

Asıl avantajı kulağıydı. 15 bin plak dinlemiş biri, hangi şarkının tutacağını büyük şirketlerin yöneticilerinden önce duyuyordu. O dönemde büyük plak şirketlerinin “ırk müziği” diye küçümsediği, ayrı bir köşeye attığı müziği, o Amerika’nın ana akımına taşıdı. Herkesin görmezden geldiği bir pazar, onun gözünde dünyanın en iyi müziğiydi.

Sonuna kadar

Ertegün Aralık 2006’da, 83 yaşında öldü. Ölümünden birkaç hafta önce, New York’ta bir Rolling Stones konserinde kulise giderken düşüp başını çarpmıştı. Düştüğü akşam, yıllar önce yolunun kesiştiği bir grubun konserindeydi.

Senin koleksiyonun

Herkesin bir tutkusu var. Çoğumuz onu “hobi” diye bir köşeye koyuyoruz.

Ertegün’ün hikayesi şunu söylüyor: bir şeyi herkesten iyi biliyorsan, o artık hobi değil, rakiplerinin sahip olmadığı bir bilgi. Ona bir dişçinin 10 bin dolarını ve bir otel odasını ekle. Gerisi tarih.

Ahmet Ertegün came to the US as a child with his father, Turkey's ambassador, and fell in love with jazz and blues records.

In 1947 he co-founded Atlantic Records. The label shaped careers such as Ray Charles's and Aretha Franklin's and became one of the most influential in the world.

DersThe lesson

Bir şeyi herkesten iyi biliyorsan, o artık hobi değil, rakiplerinin sahip olmadığı bir bilgidir.Knowing a hobby better than anyone is a business advantage in itself.

KaynaklarSources

  1. Wikipedia – Atlantic Records
  2. New York Sun – Ahmet Ertegun, 83, Founded Atlantic Records
ÜcretsizFree

Sabah bültenini kaçırmaDon't miss the morning brief

Her sabah 07:00'de günün özeti ve haftanın analizleri. Kaynaklı, kısa, ücretsiz. E-posta bülteni açıldığında ilk alanlardan ol.The day's economy, startup, Netherlands and sports brief is on the site every morning at 07:00. Join the list and be among the first to get it by email.